ReadyPlanet.com
dot dot
dot
dot


โรคกุ้งขาว
เกษตกรยุคใหม่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม
สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล
ศูนย์วิจัยประมง shrimp man
เว็บไซด์กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
หน่วยงานรัฐบาล
\Desktop\Development-of-the-Shrimp-Research-Network-in-Thailand
สำนักวิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่ง กรมประมง
สถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ. National Institute of Animal Health
ศูนย์วิจัยและพัฒนาชายฝั่งจันทบุรี


แจกไฟล์โรคทรอราซินโดรมแบบละเอียด

คลิกตรงนี้สำหรับข้อมูลโดยละเอียด เรื่องโรคทรอราซินโดรม

การชันสูตรโรคทอราซินโดรมในกุ้ง
[ มกอช. 10450-2550 ]

1. ขอบข่าย
มาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาตินี้ กำหนดรายละเอียดที่สำคัญเกี่ยวกับการชันสูตรโรคทอราซินโดรมในกุ้งทางห้องปฏิบัติการ ด้วยวิธีทางจุลพยาธิวิทยา และปฏิกิริยาห่วงโซ่พอลิเมอเรสแบบผกผัน

2. นิยาม
ความหมายของคำที่ใช้ในมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาตินี้ มีดังต่อไปนี้
2.1 กุ้ง (shrimp) หมายถึง สัตว์ในสกุล Penaeus
2.2 โรคทอราซินโดรม (Taura syndrome, TS) หมายถึง โรคในกุ้งที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสทอรา (Taura syndrome virus, TSV) มักพบในกุ้งขาว กุ้งที่ติดเชื้อมักพบรอยโรค (lesion) สีแดงเข้มรูปร่างไม่แน่นอนที่เปลือกบริเวณแพนหางและรยางค์ (appendage) และตายอย่างรวดเร็ว ถ้ากุ้งไม่ตายต่อมาจะปรากฏรอยโรคสีดำรูปร่างไม่แน่นอนที่เปลือก
2.3 การชันสูตรโรค (diagnosis) หมายถึง การตรวจสอบเพื่อการวินิจฉัยโรค
2.4 กุ้งวัยอ่อน (larva) หมายถึง ลูกกุ้งที่เพิ่งออกจากไข่ และมีการเปลี่ยนรูปร่าง 3 ระยะ คือ นอเพลียส (nauplius) โซเอีย (zoea) และไมซิส (mysis) รวมใช้เวลาประมาณ 13 วัน
2.5 กุ้งหลังวัยอ่อน (post larva, PL) หมายถึง กุ้งที่มีรยางค์เหมือนกุ้งเต็มวัย มีขนาดประมาณ 5 mm และใช้เวลาในการเจริญเติบโตจากระยะไมซิส อีกประมาณ 25 วันหรือมากกว่า เพื่อเจริญเข้าสู่วัยรุ่น นิยมเขียนย่อว่า PL แล้วตามด้วยจำนวนวันหลังวัยอ่อน เช่น PL21 หมายถึง กุ้งหลังวัยอ่อน 21 วัน
2.6 กุ้งวัยรุ่น (juvenile) หมายถึง กุ้งที่มีขนาด 2 cm ถึง 3 cm มีลักษณะเหมือนตัวเต็มวัย แต่ยังสืบพันธุ์ไม่ได้
2.7 กุ้งโตเต็มวัย (adult) หมายถึง กุ้งโตเต็มที่ และสามารถสืบพันธุ์ได้
2.8 เลือด (haemolymph) หมายถึง ของเหลวที่มี heme ไหลเวียนอยู่ในช่องว่าง หรือ haemocoel ของร่างกายสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ซึ่งทำหน้าที่เช่นเดียวกันกับเลือดและน้ำเหลืองในสัตว์มีกระดูกสันหลัง
2.9 พาหะนำโรค (carrier) หมายถึง สัตว์มีเชื้อที่เป็นสาเหตุของโรค โดยไม่แสดงอาการป่วย
2.10 วิธีทดสอบเบื้องต้น (presumptive test) หมายถึง วิธีการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่สะดวกหรือรวดเร็ว เช่น วิธีย้อมสีแบบรวดเร็ว (rapid staining test) วิธีทางจุลพยาธิวิทยา วิธีทางวิทยาภูมิคุ้มกัน เป็นต้น
2.11 วิธีทดสอบยืนยัน (confirmation test) หมายถึง วิธีการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่ใช้ในการยืนยันผลการชันสูตรโรค และเป็นวิธีที่ยอมรับว่ามีความจำเพาะและความไวสูง

3. การชันสูตรโรค
การชันสูตรโรคทอราซินโดรมในกุ้งด้วยวิธีทางห้องปฏิบัติการ เช่น วิธีทางจุลพยาธิวิทยา วิธีปฏิกิริยาห่วงโซ่พอลิเมอเรสแบบผกผัน (RT-PCR) วิธี In-situ hybridization วิธี ELISA เมื่อได้ผลตรวจทางห้องปฎิบัติการแล้ว สัตวแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญควรพิจารณาอาการป่วยของกุ้ง ประวัติทางวิทยาการระบาดและพยาธิกำเนิดร่วมด้วย (ภาคผนวก ก) เพื่อให้การรักษาและป้องกันโรค เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้วิธีการชันสูตรแต่ละวิธีมีความไวและความจำเพาะแตกต่างกัน (ภาคผนวก ข) วิธีชันสูตรโรคทอราซินโดรมเบี้องต้นทางห้องปฏิบัติการที่แนะนำให้ใช้ในมาตรฐานนี้ คือ วิธีทางจุลพยาธิวิทยา กรณีที่ผลเป็นลบ จะต้องใช้วิธีทดสอบยืนยันด้วยวิธี RT-PCR หรือวิธี In-situ hybridization เนื่องจากมีความจำเพาะและความไวสูง ซึ่งการเลือกใช้วิธีชันสูตรโรคทอราซินโดรมขึ้นกับวัตถุประสงค์และชนิดตัวอย่างที่เก็บ เช่น การตรวจรับรองพ่อแม่พันธุ์ก่อนเพาะฟักและลูกกุ้งก่อนปล่อยลงเลี้ยงในบ่อดิน หรือกุ้งที่สงสัยว่าติดเชื้อแต่ไม่แสดงอาการ ควรใช้วิธี RT-PCR สำหรับการชันสูตรกุ้งระยะที่เลี้ยงในบ่อดินให้ใช้วิธีทางจุลพยาธิวิทยา หรือวิธีชันสูตรทางเลือกอื่นๆ
3.1 การชักตัวอย่าง
จำนวนตัวอย่างที่ต้องสุ่มตรวจให้เป็นไปตามภาคผนวก ค ตารางที่ ค.1
3.2 วิธีทางจุลพยาธิวิทยา (histopathological method)
หลักการของวิธีนี้คือ วิธีทดสอบโรคในระดับเนื้อเยื่อ โดยย้อมเนื้อเยื่อที่ผ่านกระบวนการรักษาให้คงสภาพด้วยสีฮีมาทอกซิลีนและอีโอซิน (hematoxylin and eosin, H&E) และตรวจดูด้วยกล้องจุลทรรศน์แสงสว่าง
3.2.1 การเก็บและรักษาตัวอย่าง
(1) นำกุ้งมีชีวิตแช่ในสารละลายคงสภาพเดวิดสัน (Davidson’s fixative) (ภาคผนวก ง ข้อ ง.1.1) ที่แช่เย็น และมีปริมาตรประมาณ 10 เท่าของปริมาตรกุ้ง โดย
(1.1) กุ้งวัยอ่อนระยะนอเพลียส ถึง PL20 สามารถเก็บรักษาสภาพทั้งตัวได้ในสารละลายคงสภาพเดวิดสัน
(1.2) กุ้ง PL21 จนถึงกุ้งที่มีน้ำหนักไม่เกิน 3 g ให้รักษาสภาพทั้งตัวโดยแช่ในสารละลายคงสภาพเดวิดสัน โดยเปิดเปลือกส่วนหัวตามแนวยาว เพื่อให้สารละลายเข้าไปที่ตับและตับอ่อน
(1.3) กุ้งที่มีน้ำหนักตั้งแต่ 3 g ขึ้นไป ให้ฉีดสารละลายคงสภาพเดวิดสันเข้าไปในช่องปาก ส่วนหัวด้านหลังใต้เปลือก ตับและตับอ่อนส่วนท้องบริเวณขาเดินคู่ที่ 3 ถึงขาเดินคู่สุดท้ายและลำตัวทั้งด้านท้องและด้านหลังให้ทั่ว ด้วยสารละลายคงสภาพเดวิดสัน ประมาณ 1ml ถึง 10 ml ขึ้นอยู่กับขนาดกุ้ง ตัดเปลือกกุ้งตามแนวยาวตั้งแต่เปลือกช่วงท้องปล้องที่ 6 จนถึงส่วนหัว เพื่อให้สารละลายกระจายทั่วตัว (1.4) กุ้งที่มีน้ำหนักมากกว่า 12 g ให้ฉีดสารละลายคงสภาพเดวิดสันเข้าไปในส่วนหัว และส่วนลำตัวด้านท้อง จากหัวไปหางให้ทั่วตัว หลังจากนั้นให้ตัดตามขวางบริเวณส่วนหั และส่วนท้อง
(2) นำตัวอย่างตาม (1) แช่ในสารละลายคงสภาพเดวิดสันนาน 24 h ถึง 48 h ขึ้นอยู่กับขนาดของกุ้งแล้วนำตัวอย่างมาแช่ในเอทานอล 70% เพื่อช่วยให้เก็บตัวอย่างได้นานขึ้น
3.2.2 วิธีการ
นำตัวอย่างที่ได้จากข้อ 3.2.1 มาดำเนินการ ดังนี้
(1) ขจัดน้ำ (dehydration) ออกจากชิ้นเนื้อด้วยเอทานอล 95% และเอทานอล 100% ตามลำดับ
(2) ขจัด (clearing) เอทานอลด้วยไซลีน
(3) ทำให้พาราฟินแทรกเข้าไปในชิ้นเนื้อ (impregnating)
(4) ฝังชิ้นเนื้อ (embedding) ในพาราฟิน
(5) ตัดชิ้นเนื้อที่อยู่ในแท่งพาราฟินให้เป็นแผ่นบางๆ (sectioning) แล้วจัดวางบนสไลด์
(6) ย้อมด้วยสี H&E
(6.1) ละลายพาราฟินในเนื้อเยื่อบนสไลด์ โดยวางสไลด์ที่อุณหภูมิ 60 oC นาน 30 min แล้วนำไปแช่ในไซลีน
(6.2) ทำเนื้อเยื่อบนสไลด์ให้ชุ่มน้ำ (rehydration) โดยแช่สไลด์เนื้อเยื่อในเอทานอล 100% และเอทานอล 95% ตามลำดับ
(6.3) ล้างสไลด์เนื้อเยื่อด้วยน้ำไหลผ่าน นาน 5 min
(6.4) จุ่มสไลด์เนื้อเยื่อลงในสี Mayer’s hematoxylin นาน 5 min ถึง 7 min
(6.5) ล้างสไลด์เนื้อเยื่อด้วยน้ำไหลผ่านนาน 15 s ถึง 30 s
(6.6) จุ่มสไลด์เนื้อเยื่อในสีอีโอซิน นาน 30 s ถึง 60 s
(6.7) ขจัดน้ำออกจากสไลด์เนื้อเยื่อด้วยเอทานอล 95% และเอทานอล 100% ตามลำดับ
(6.8) ขจัดเอทานอล โดยแช่ในไซลีน
(6.9) หยดเพอร์เมาท์ (permount) 1 หยด ปิดสไลด์ด้วยกระจกปิดสไลด์
(6.10) นำสไลด์เนื้อเยื่อมาตรวจดูด้วยกล้องจุลทรรศน์แสงสว่าง
3.2.3 การแปลผล
กุ้งที่ติดเชื้อ TSV ในระยะต่างๆ จะพบลักษณะของเนื้อเยื่อดังต่อไปนี้
3.2.3.1 กุ้งที่ติดเชื้อในระยะเฉียบพลัน
พบหย่อมเนื้อตายในเยื่อบุผิวใต้เปลือกบริเวณลำตัว (รูปที่ จ.3) รยางค์ เหงือก หลอดอาหาร และกระเพาะอาหาร (รูปที่ จ.4) บางครั้งพบได้ที่เนื้อเยื่อเกี่ยวพันใต้เปลือก และกล้ามเนื้อโครงร่างที่ติดกับเยื่อบุผิว แต่แทบจะไม่พบที่เยื่อบุผิวท่อของต่อมแอนเทนนอล (antennal gland) ไม่พบการแทรกเข้ามาของเม็ดเลือดซึ่งเป็นปฏิกิริยาการอักเสบ พบว่าในไซโตพลาสม (cytoplasm) ของเซลล์ที่ติดเชื้อมีกลุ่มตะกอนไวรัส เห็นเป็นจุดกลมติดสีแดงถึงน้ำเงินอ่อน (eosinophilic to pale basophilic cytoplasmic inclusions) นิวเคลียสตายเห็นเป็นจุดเข้ม (pyknotic nuclei) หรือแตกออกเป็นจุดเล็กๆ (karyorrhectic nuclei) เพิ่มมากขึ้น (รูปที่
จ.5) จึงรวมเรียกลักษณะที่เห็นนี้ว่า peppered หรือ buckshot-riddled
3.2.3.2 กุ้งที่ติดเชื้อในระยะฟื้นตัว
พบรอยโรคที่เยื่อบุผิวน้อยลง แต่จะพบการสะสมของเม็ดเลือดมากขึ้น (infiltration and accumulation of haemocytes) ทำให้เกิดเป็นรอยสีดำ (melanisation) และอาจพบการลอกหลุดของชั้น cuticle และการรวมกลุ่มของแบคทีเรีย เช่น Vibrio spp.
3.2.3.3 กุ้งที่ติดเชื้อในระยะเรื้อรัง
ไม่พบรอยโรคที่เยื่อบุผิวใต้เปลือก แต่จะพบรอยโรคทางจุลพยาธิวิทยาที่ lymphoid organ spheroids (รูปที่ จ.6)
3.3 วิธีปฏิกิริยาห่วงโซ่พอลิเมอเรสแบบผกผัน (reverse transcriptase polymerase chain reaction, RT-PCR)
หลักการของวิธีนี้ คือ การตรวจหา RNA ของเชื้อ TSV โดยในขั้นตอนแรกต้องเปลี่ยน RNA เป็น DNA ก่อน แล้วจึงเพิ่มปริมาณ DNA ของเชื้อแบบทวีคูณจนมีจำนวนมากพอที่จะสามารถตรวจพบได้วิธี RT-PCR ที่ใช้ในมาตรฐานนี้ดัดแปลงจาก Manual of Diagnostic Tests for Aquatic Animals ของ OIE1, 2003
3.3.1 การเก็บและรักษาตัวอย่าง
(1) นำตัวอย่างกุ้งมีชีวิตพร้อมน้ำจากบ่อเลี้ยงใส่ถุงพลาสติกหรือภาชนะอื่นที่เหมาะสม แยกตัวอย่าง แต่ละบ่อไม่ปะปนกัน เขียนรายละเอียดให้ชัดเจน และขนส่งในสภาพมีชีวิตจนถึงห้องปฏิบัติการ
(2) ถ้าไม่สามารถนำตัวอย่างกุ้งมีชีวิตส่งตรวจได้ ให้นำตัวอย่างกุ้งใส่ถุงพลาสติก ปิดปากถุงให้สนิท แช่น้ำแข็ง แล้วรีบนำส่งห้องปฏิบัติการทันทีหรือภายใน 24 h หากไม่สามารถส่งตัวอย่างภายในวันนั้นได้ ให้แช่แข็งตัวอย่างกุ้งทั้งตัว (frozen whole specimens) ในน้ำแข็งแห้งหรือในตู้แช่ที่อุณหภูมิ -20 oC หรือต่ำกว่า แล้วรีบนำส่งห้องปฏิบัติการ
(3) ถ้าไม่สามารถนำตัวอย่างกุ้งมีชีวิตหรือแช่แข็งส่งห้องปฏิบัติการได้ ให้รักษาสภาพตัวอย่างกุ้งในเอทานอล 90% ถึงเอทานอล 95% ที่เย็น ปริมาตรประมาณ 10 เท่าของตัวอย่างกุ้ง ส่งตรวจภายใน 3 วัน แต่ถ้าต้องการเก็บตัวอย่างกุ้งให้นานขึ้น ให้ใช้สารละลายคงสภาพเนื้อเยื่อ (ภาคผนวก ง ข้อ ง.1.2) โดยถ้าเป็นกุ้งวัยรุ่นขึ้นไปให้เก็บตัวอย่างเหงือกหรือขาว่ายน้ำ (pleopod) ส่งตรวจ ถ้ากุ้งมีขนาดเล็กกว่า 3 g ให้รักษาสภาพตัวอย่างกุ้งทั้งตัวได้ แต่ต้องนำส่งห้องปฏิบัติการภายใน 7 วัน เพื่อตรวจหาเชื้อไวรัส
(4) ถ้าเก็บตัวอย่างเลือด (haemolymph) ส่งตรวจ ให้เก็บตัวอย่างเลือดกุ้งจากแอ่งเลือด (haemocoel) ที่ใต้ท้องบริเวณขาว่ายน้ำคู่แรก หรือบริเวณขาเดิน (periopod) คู่ที่ 3 ถึงคู่สุดท้าย
(รูปที่ จ.2) หรือที่หัวใจ ด้วยเข็มและกระบอกฉีดยาที่มีสารละลายรักษาสภาพเลือด (citrate buffer) (ภาคผนวก ง ข้อ ง.1.3) ในปริมาตรเท่ากับตัวอย่างเลือด แล้วแช่เย็นตัวอย่างเลือดกุ้งและนำส่งห้องปฏิบัติการ ภายใน 8 h หรือ
(4.1) เก็บรักษาตัวอย่างเลือดกุ้งในสารละลายรักษาสภาพ RNA โดยดำเนินการดังนี้
(4.1.1) ดูดตัวอย่างเลือดกุ้งที่ผสมสารละลายรักษาสภาพเลือด ใส่ลงในหลอดไมโครเซนตริฟิวจ์ (microcentrifuge tube) ปั่นเหวี่ยงที่ 500 g ที่อุณหภูมิ 4 oC นาน 10 min
(4.1.2) ดูดของเหลวส่วนบนทิ้ง โดยระวังไม่ให้โดนส่วนของเซลล์เม็ดเลือดที่ก้นหลอดไมโครเซนตริฟิวจ์
(4.1.3) หยดสารละลายรักษาสภาพ RNA เช่น trizol หรือ RNA purification tests ชนิดอื่นๆ ให้ท่วมส่วนของเม็ดเลือดที่ก้นหลอดไมโครเซนตริฟิวจ์ แล้วผสมให้เข้ากันเบาๆ
(4.1.4) เก็บตัวอย่างที่อุณหภูมิ -20 oC ถึง –80 oC รอจนกว่าจะตรวจ
(4.2) หยดเลือดปริมาตร 30 ?l ลงบนกระดาษกรอง IsocodeTM (หรือกระดาษกรองชนิดอื่น ที่มีคุณสมบัติเทียบเท่า) ปล่อยให้แห้ง จะเก็บรักษาตัวอย่างเลือดได้นาน 3 เดือน
3.3.2 วิธีการ
3.3.2.1 การสกัด RNA
(1) ปริมาณตัวอย่างกุ้งที่ใช้ในการสกัด RNA จะขึ้นกับชนิดของตัวอย่าง ดังนี้ (ให้ดำเนินการ
ขั้นตอนต่อไปนี้ ที่อุณหภูมิต่ำกว่า 4 oC)
(1.1) ถ้าตัวอย่างเป็นกุ้งที่มีขนาดใหญ่ เช่น กุ้งวัยรุ่น หรือกุ้งโตเต็มวัย ใช้เนื้อเยื่อกุ้ง 25 mg ถึง 75 mg เติม trizol 150 ?l บดให้เข้ากัน จากนั้นเติม trizol อีก 850 µl ให้ได้ปริมาตรสุดท้าย 1 000 ?l
(1.2) ถ้าตัวอย่างเป็นกุ้งระยะ PL ให้ใช้กุ้ง 300 ตัว เติม trizol 1000 ?l บดให้เข้ากัน จากนั้นแบ่งตัวอย่างมา 150 ?l แล้วเติม trizol อีก 850 µl ให้ได้ปริมาตรสุดท้าย
1000 ?l
(1.3) ถ้าตัวอย่างเป็นเม็ดเลือดกุ้ง ให้เติม trizol 750 ?l ลงในตัวอย่างเม็ดเลือด ผสมให้เข้ กัน นาน 20 s
(2) นำตัวอย่างข้อ (1) มาบ่มที่อุณหภูมิ 25 oC นาน 5 min
(3) ปั่นเหวี่ยงที่ 12 000 g ที่อุณหภูมิ 4 oC นาน 10 min ดูดสารละลายส่วนบนถ่ายสู่หลอดไมโครเซนตริฟิวจ์ใหม่
(4) เติมคลอโรฟอร์ม 200 ?l ผสมให้เข้ากันกับตัวอย่าง นาน 20 s
(5) บ่มที่อุณหภูมิ 25 oC นาน 10 min
(6) ปั่นเหวี่ยงที่ 12 000 g ที่อุณหภูมิ 25 oC นาน 10 min ดูดสารละลายใสส่วนบนถ่ายสู่หลอดไมโครเซนตริฟิวจ์ใหม่
(7) เติม isopropanol 670 ?l ผสมให้เข้ากัน
(8) บ่มที่อุณหภูมิ 25 oC นานอย่างน้อย 10 min หรือบ่มที่อุณหภูมิ -20 oC นานข้ามคืน หรือที่อุณหภูมิ -70 oC นาน 1 h
(9) ปั่นเหวี่ยงที่ 12 000 g ที่อุณหภูมิ 25 oC นาน 10 min ดูดสารละลายทิ้ง
(10) ล้างตะกอนด้วยเอทานอล 70% ปริมาตร 0.5 ml นานอย่างน้อย 30 min ที่อุณหภูมิ 25 oC
(11) ปั่นเหวี่ยงที่ 12 000 g ที่อุณหภูมิ 25 oC นาน 10 min ดูดส่วนสารละลายส่วนบนทิ้ง
(12) ตั้งทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้อง นานประมาณ 20 min หรือจนกว่าตะกอนแห้ง
(13) เติม EDTA 150 ?l สำหรับปริมาณตัวอย่างเนื้อเยื่อตั้งต้น 50 mg ถ้าเป็นเลือดกุ้งปริมาตร 250 ?l ให้เติม EDTA 75 ?l บ่มที่อุณหภูมิ 5oC นาน 15 min ผสมเบาๆ ให้เข้ากัน
นำไปใช้ในขั้นตอนสร้าง cDNA (complementary DNA)
3.3.2.2 การสร้าง cDNA
(1) ใช้ RNA ที่สกัดจากเลือดกุ้งหรือเนื้อเยื่อ ที่มีความเข้มข้นของ RNA ประมาณ 1 ng/ml ถึง 100 ng/ml เป็น RNA ต้นแบบ (template RNA)
(2) ตรวจตัวอย่างโดยใช้ไพรเมอร์ที่จำเพาะ (specific primer) คือ ไพรเมอร์ รหัส 9195 และ 9992 ซึ่งจะให้ PCR product ที่มีขนาด 231 bp (base pair) ดังตารางที่ 3
 




คลังความรู้คู่ฟาร์มกุ้ง

โรคกุ้งขาว ที่มีสาเหตุจากเชื้อรา article
โรคกุ้งที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย article
โปโตซัว สาเหตุที่ทำให้กุ้งตาย article
รู้จักโปรโตซัวกรีเกอรีน สาเหตุหลักของโรคขี้ขาว
ไวรัสตัวแดงดวงขาว สงขลา
โรคหัวเหลือง
รวมสถานที่รับตรวจวิจัยโรคกุ้งและสัตว์น้ำ
คู่มือการวินิจฉัยโรคกุ้งทะเล
โรคของกุ้งขาว รวมเนื้อหา
โรคกุ้งทะเลมีทั้งสิ้น 41 ชนิดดังนี้
กุ้งตัวแดง เปลือกนิ่ม ภาวะเสี่ยง
สาเหตุที่เกี่ยวข้องกับโรคตัวแดงจุดขาว
โรคไวรัสในกุ้งขาว (Penaeus vannamei) ที่เลี้ยงในบ่อดิน
โรคเอ็มบีวี (Spherical baculovirosis หรือ Penaeus monodon-typed baculovirosis หรือ MBV)
โรคกุ้งที่เกิดจากเชื้อไวรัส



Copyright © 2010 All Rights Reserved.

ราชันย์ฟาร์ม ฟาร์มเลี้ยงกุ้งขาวชีวภาพ
ตำบลท่ากุ่ม อำเภอเมือง จังหวัดตราด